Edelsmeden: het ambacht en hoe je het zelf leert
Zelf leren edelsmeden?
Bij Poelie in Den Haag kun je terecht voor een cursus edelsmeden of een losse workshop. Lees hieronder eerst meer over het vak, of bekijk direct het aanbod:
- Cursus edelsmeden — bouw in meerdere lessen je vaardigheden op, van beginner tot gevorderd, in je eigen tempo.
- Workshops — maak in één dag je eigen sieraad, een leuke manier om kennis te maken met het vak.
Edelsmeden: het ambacht van goud, zilver en platina
Edelsmeden is een eeuwenoud ambacht waarbij vakmensen kostbare metalen zoals goud, zilver en platina bewerken tot sieraden, gebruiksvoorwerpen en kunstobjecten.
Het combineert technisch vakmanschap met artistiek ontwerp en vraagt om jarenlange training en precisie.
“In het Kunstmuseum Den Haag ben ik op een video te zien bij de interactieve tentoonstelling MAKERS van de Wonderkamers, waar bezoekers stap voor stap kunnen volgen hoe ik handgemaakte sieraden maak.”
— Poelie
Wat is een edelsmid?
Een edelsmid is een vakman of vakvrouw die gespecialiseerd is in het bewerken van edelmetalen. Door technieken als zagen, vijlen, smeden, solderen en zetten worden edele metalen zoals goud, zilver en platina omgevormd tot unieke objecten. Het vak vraagt niet alleen om technische kennis en precisie, maar ook om creativiteit, geduld en oog voor detail.
In tegenstelling tot een goudsmid, die zich vooral richt op sieraden, werkt een edelsmid vaak op een breder terrein: van ringen en kettingen tot bekers, bestek, schalen en decoratieve objecten. Ook het restaureren, repareren of aanpassen van bestaande stukken kan tot het vakgebied behoren.
De termen worden in de praktijk echter regelmatig door elkaar gebruikt. Tegenwoordig noemen veel edelsmeden die zich uitsluitend toeleggen op het ontwerpen en vervaardigen van sieraden zichzelf goudsmid, terwijl zij in feite ook het bredere vak van edelsmid beheersen.
“Voor mij is edelsmeden de perfecte combinatie van vakmanschap en creativiteit. Ik laat me inspireren door de natuur, reizen, andere culturen en bijzondere edelstenen.
Zo ontstaan er unieke sieraden met een persoonlijke uitstraling en een verhaal dat bij de drager past.”
— Poelie
Geschiedenis van het edelsmeden
Het bewerken van edelmetalen behoort tot een van de oudste ambachten ter wereld.
Oudheid: Al zo’n 6.000 jaar geleden werden gouden en zilveren voorwerpen gemaakt in het Midden-Oosten en Egypte. Farao’s werden begraven met rijk bewerkte gouden sieraden.
Klassieke oudheid: Grieken en Romeinen ontwikkelden verfijnde technieken zoals filigraan en granulatie.
Middeleeuwen: Edelsmeden verenigden zich in gilden, met strenge regels voor opleiding en kwaliteit. Kerkelijke voorwerpen zoals kelken en reliekhouders vormden een belangrijk deel van het werk.
Renaissance: Edelsmeedkunst bloeide op als volwaardige kunstvorm; bekende kunstenaars zoals Benvenuto Cellini combineerden beeldhouwkunst met edelsmeedtechnieken.
Moderne tijd: Met de industrialisatie kwam machinale productie op, maar het ambachtelijke handwerk bleef bestaan als exclusieve en artistieke discipline.
“Na mijn opleiding tot goudsmid heb ik mij verder verdiept met een extra jaar zilversmeden. Ook blijf ik mijn vakkennis uitbreiden door regelmatig verdiepingscursussen te volgen, zoals een cursus filigraan.”
— Poelie
Materialen
Een edelsmid werkt met verschillende kostbare en halfedele materialen:
- Goud – zacht, glanzend en corrosiebestendig; wordt vaak gelegeerd met andere metalen voor extra sterkte (14 of 18 karaat).
- Zilver – populair vanwege de mooie glans, maar gevoeliger voor aanslag; sterling zilver (925/1000) is de meest gebruikte legering.
- Platina – zeer duurzaam en hypoallergeen, maar duur en lastiger te bewerken door de hoge hardheid.
- Edelstenen – diamant, saffier, robijn, smaragd en vele andere stenen worden vaak in combinatie met edelmetaal verwerkt.
“In veel sieraden werk ik met een combinatie van verschillende materialen en edelstenen. Wil je meer zien, kijk dan bij mijn collectie.”
— Poelie
Technieken
Een edelsmid beheerst een breed scala aan technieken, zoals:
- Zagen en vijlen – het op maat maken en verfijnen van metalen vormen.
- Solderen – het met hitte verbinden van metaaldelen.
- Smeden – het met hamerslagen vormen van metaal.
- Drijven – het met hamer en drijfstempels vormgeven van plaatmetaal in reliëf.
- Filigraan – het maken van fijne, kantachtige patronen met dunne metaaldraden.
- Granulatie – het aanbrengen van kleine metalen bolletjes als decoratie.
- Zetten – het vakkundig monteren van edelstenen in een sieraad.
- Graveren – het aanbrengen van decoratieve of tekstuele patronen met een burijn.
- Emailleren – het aanbrengen van gekleurd glas op metaal door verhitting.
- Gieten – het maken van vormen via het verloren-wasproces (cire-perdue).
“Ik heb een paar kleine cilindervormige doosjes gemaakt, waarin as, een mooie boodschap of een aandenken kan worden bewaard. Op de foto is een herinneringsobject te zien, die in mijn atelier staat.”
— Poelie
Gereedschap van de edelsmid
Een goed uitgeruste werkplaats bevat bijvoorbeeld:
- Hamers en aambeelden in diverse maten en vormen
- Vijlen, zagen en priemen
- Een soldeerbrander en soldeerplaat
- Trekbank en trekplaat voor het maken van draad
- Poliermachine en polijstmiddelen
- Steenzettools en een loep of microscoop
“De foto toont de gereedschapswand in mijn atelier in Den Haag. Als je bij mij een cursus of een workshop komt volgen, kun je hier gratis gebruik van maken.”
— Poelie
Opleiding tot edelsmid
Wie edelsmid wil worden, kan in Nederland terecht bij vakopleidingen zoals de Vakschool Schoonhoven.
Deze vakschool is hét expertisecentrum voor goudsmeden, zilversmeden, juwelier en uurwerktechniek.
De opleiding in Schoonhoven duurt 4 jaar en combineert theorie (materiaalkennis, ontwerp, edelsteenkunde) met intensieve praktijkervaring.
“Tijdens mijn opleiding in Schoonhoven liep ik stage in Indonesië, om daar de fijne kneepjes van het vak te leren. Op deze foto’s (alweer een hele tijd terug) ben ik op mijn stageadres aan het granuleren.
— Poelie
Hedendaagse edelsmeedkunst
Binnen het edelsmeedvak worden traditionele technieken steeds vaker aangevuld met moderne hulpmiddelen, zoals 3D-ontwerp, 3D-printen en laserlassen. Toch blijft het handwerk de basis van het vak.
Juist daarom kiezen veel mensen voor een edelsmid: voor een uniek, handgemaakt sieraad, zoals trouwringen op maat, een nieuw sieraad van een familie-erfstuk of een volledig persoonlijk ontwerp.
Heb je een idee voor een bijzonder sieraad? Ik vertaal jouw wensen graag naar een uniek, handgemaakt ontwerp.
— Poelie
Waarom kiezen voor een edelsmid?
- Uniek ontwerp: op maat gemaakt, geen massaproductie.
- Kwaliteit: zorgvuldig geselecteerde materialen en vakkundige afwerking.
- Persoonlijk verhaal: sieraden met betekenis, zoals verlovingsringen of familiestukken.
- Duurzaamheid: hergebruik van oud goud en zilver is steeds vaker mogelijk.
- Service: van ontwerp tot reparatie en onderhoud, alles onder één dak.
Waarom kiezen voor Poelie?
Ik geloof dat een sieraad een persoonlijk verhaal mag vertellen. Met mijn ervaring als edelsmid, mijn oog voor detail en mijn meesterteken op de sieraden staat elk ontwerp voor kwaliteit, vakmanschap en aandacht.
— Poelie
Cursus Edelsmeden
Er zijn verschillende cursussen waar je uit kan kiezen:
- Cursus Edelsmeden (12 wekelijkse lessen) start september 2026
Deze cursus wordt twee keer per jaar aangeboden: in het voorjaar en in het najaar. De cursus duurt 13 weken, inclusief één vakantieweek. - Basiscursus Edelsmeden (6 wekelijkse lessen) start in 2027
- Specialisaties Edelsmeden (vervolg op de cursus)
Wil je weten hoe deze cursussen op elkaar aansluiten? Bekijk dan het leerroute Edelsmeden bij Poelie.
Twijfel je nog welke cursus het beste bij je past? Lees dan hoe je de juiste cursus edelsmeden in Den Haag kiest.
Workshops Edelsmeden
Er zijn verschillende sieraden die je kan maken:
- Maak je ring met edelsteen 12.00 – 18.00
- Maak je diabolo ring 12.00 – 18.00
- Maak zelf een overslag ring 11.00-13.30 of 14.30-17.00
- Maak een zilveren hanger 12.00 – 18.00
- Maak een set aanschuifringen 10.30-13.30 of 14.30-17.30
- Maak je eigen oorbellen 12.00-18.00
- Maak jullie eigen trouwringen (geheel in overleg)
- Privéworkshop op maat (geheel in overleg)
Bekijk hier het hele workshopaanbod, of ga meteen naar de agenda om je datum te prikken.